Microsoft SQL Server firmaların bir veritabanı üzerinden yaptıkları çalışmalarını güvenle çalıştırmasına, raporlamasına, geliştirmesine ve verimliliğini arttırmasına olanak sağlayan bir sunucudur. Son sürümü SQL Server 2008 R2 ile birlikte daha önceki sürümlerinde olmayan özellikleri kullanıcılarına ulaştırır. Microsoft ailesi içinde lisanslama modeli en karışık ürünlerden biri olan SQL Serverın lisanslama detaylarını inceleyelim.
SQL Server 2008 Sürümleri
SQL Server 2008 R2 Sürümleri
SQL Server lisanslaması temel olarak 2 şekilde yapılır :
- Server + CAL lisanslama modeli
- İşlemci başına lisanslama modeli (Per Processor)
Server + CAL Lisanslama Modeli :
Bu modelde SQL Server ürünü için bir server lisansı ve SQL Server çalıştıran, sunucu ortamına erişen her istemci (client) için aygıt ya da kullanıcı lisansı alınmalıdır. Kullanıcı başına yapılan lisanslama modelinde sunucudan hizmet alan her kullanıcı, aygıt başına lisanslamada ise SQL servera erişen her makine için lisans alınır.
Aygıt CALdan kullanıcı CALa yada kullanıcı CALdan aygıt CALa geçiş yalnızca SA anlaşması kapsamında yapılır.
SQL Server 2008 için alınan sunucu + CAL (aygıt yada kullanıcı) modelinden, işlemci başına lisanslama modeline ya da tam tersi olacak şekilde işlemci başına lisanslama modelinden, sunucu + CAL (aygıt ya da kullanıcı) lisanslama modeline geçiş işleminde yeni lisansın satın alınması gerekir.
Aygıt ve kullanıcı CALları OEM, kutu yada open lisanslama modellerinde satın alınabilir. Server üzerinde karışık olarak aygıt ve kullanıcı CALları tutulabilir, fakat yönetim kolaylığı olması için tüm CAL modellerinin aynı olması tavsiye edilir.
İşlemci Başına Lisanslama Modeli :
Bu modelde SQL Server çalıştıran ortamdaki fiziksel ve sanal işlemcilerin lisanslaması yapılır. Per Processor lisanslama modelinde ek olarak kullanıcı ya da aygıt CAL gerekmez. Bilgisayardaki tüm işlemciler için SQL Server lisansı alındıysa, o bilgisayara istenilen kadar kopya yüklenebilir.
Bu lisanslama tipinde sınırsız sayıda kullanıcı yada aygıt SQL Server yazılımına erişebilir. Genelde intranet ve extranet yapılarında Per Processor lisansı tercih edilir. Tercih edilme nedeni ise, bu senaryolarda sisteme erişerek hizmet alacak kullanıcı ve aygıt sayısını takip etmek zordur.
Hem firma içinden, hem de dışarıdan yapılacak erişim için, işlemci lisansı tercih edilir. Alınan işlemci lisansı dışarıdan erişecek kullanıcılar ile birlikte içeriden bağlanacak kullanıcıların da lisanslamasını çözer.
SQL Server 2008 işlemci lisansları, sunucu + aygıt CAL' ları ve sunucu + kullanıcı CAL' ları aynı sunucu üzerinde karışık olarak çalıştırılabilir. Firmanın yapısı gereği internet sunucuları iç kullanıcıların erişiminden ayrı tutulmuşsa, dışarıdan bağlanacak kullanıcı erişimi için işlemci lisansı tercih edilirken, network içerisinden bağlanacak kullanıcılar için kullanıcı veya aygıt CAL'ları önerilebilir. Tek bir sunucu aynı anda bu 2 hizmeti sunacaksa, işlemci lisansına ek olarak CAL lisanslarının alınmasına gerek yoktur.
Genel SQL Server ve CAL lisanslamasından ayrı olarak, SQL Server 2008 ile birlikte SQL CAL ve Workgroup CAL olmak üzere 2 tür CAL yapısı geliştirilmiştir. SQL CAL; herhangi bir SQL Server yapısına (platform ve sürüm farkı olmadan) ulaşabilir. Workgroup CAL ise yalnızca SQL Server Workgroup Edition ile birlikte kullanılır.
SQL Server 2008 CALlar Workgroup Edition üzerinden hizmet alabilirken, Workgroup CALlar SQL Server 2008 üzerinden hizmet alamazlar.
Sanallaştırma Senaryoları
Fiziksel ortamda, SQL Serverın kurulu olduğu işletim sisteminin eriştiği işlemciler için lisans alınması gerekir, sanal ortamda ise, sanal makine tarafından erişilen her işlemci için lisans alınmalıdır.
- SQL Server Enterprise Edition için; kullanıcılar lisanslanan her işlemci için, işlemci başına 4 sanal oturum çalıştırabilirler. Örneğin, eğer kullanıcı SQL Server 2008 R2 Enterprise için 2 işlemci lisansına sahipse, lisanslanan server için 8 sanal oturum çalıştırabilirler.
Enterprise Edition için tüm fiziksel işlemciler bir arada lisanslanırsa,o fiziksel işlemci üzerinde çalışacak sanal sistemlere ayrıca lisans alınması gerekmez.
SQL Server Standard, Workgroup ve Enterprise için işlemci tabanlı lisans edinmek istenirse, her bir sanal işlemci için SQL Server lisansı satın alınmalıdır.
Standard ve Workgroup sürümler için Server /CAL tabanlı lisanslama seçilirse, SQL server çalışacak her bir sanal ortam için ayrı ayrı SQL Server lisanslarının satın alınması gerekir.
Birden çok işlemcisi olan yapılarda, eğer fiziksel olarak işlemcilerin lisansları varsa, SQL Server Enterprise Edition istenilen sayıda sanal oturumda kullanılabilir.
SQL Server 2008 R2 Enterprise edition 4 sanal oturumlu bir limitine sahip olacak oysaki SQL Server 2008 R2 Datacenter edition ile limtsiz sanal oturum hakkı sağlanacak. Eğer server Per Processor model yoluyla lisanslandıysa ve bütün fiziksel işlemciler lisanslandıysa ;
Standard and Workgroup editionSQL Server 2008 R2 Standard
Datacenter edition
Eğer server per processor yoluyla lisanslandıysa ve bütün fiziksel işlemciler lisanslanmadıysa, kullanıcının çalıştıracağı işlemci başına sanal makine hakkını bilmek için ekrandaki tabloya yönlenin eğer server Server / CAL modeli yoluyla lisanslandıysa :
Standard and Workgroup editions
Enterprise edition
SQL Server ürünlerinin birlikte çalışması ve bir bilgisayarın donanımsal ya da fiziksel olarak hata yapması durumunda , görevlerin diğer sunucuya aktarılarak çalışmaya devam edilmesi ile ilgili destek SQL Server Standard ve Enterprise sürümlerinde mevcuttur. Bu sürümler için pasif bir sunucunun kullanılıp sistemin devamlılığının sağlandığı yapılarda 2. Sunucuya lisans alınmasına gerek yoktur. Pasif sunucu ve aktif sunucu aynı sayıda ya da daha az işlemciye sahip olmalıdır. Asıl aktif olarak yapılandırılan SQL Serverın 30 gün içinde çalıştırılması gerekir.
SQL Server 2008 Developer sürümü, sadece geliştirme ve test amacı ile kullanılır.
SQL Server Runtime lisansı, Microsoft çözümleri tabanında yazılım geliştiren bir üreticinin (ISV) , SQL Server ürününü, kendi yazılımı içerisine gömerek satış yapmasıdır. ISV firmasının müşterisi, yazılımı kullanmak amacıyla aldığı SQL Server ürününü başka uygulama çalıştırmak, yeni uygulama ve veritabanı oluşturmak için kullanamaz.
Satın Alım Yöntemleri
Upgrade Yolları
Upgrade işlemi ile Microsoft SQL Server ürününün eski sürümünü, son sürüme yükseltilebilir. Eğer SQL Server lisansı aktif bir SA anlaşması kapsamında bulunuyorsa, SQL Server' ın son sürümüne (SQL Server 2008 R2) ücretsiz yükseltme yapılabilir.
Eğer SQL Server lisansı SA tarafından kapsanmıyorsa, SQL 2008 R2 sürümü için istediği sürümü yeni bir lisans olarak satın almalıdırlar.
SQL Server 2008 R2 yayınlanması sırasında, aktif SA anlaşması bulunan ve SQL Server 2008 Enterprise sahibi kullanıcılar, SQL Server 2008 R2 Datacenter or Enterprise sürümlerinin ikisinden birini kurma hakkına sahip olacaklardır
SQL Server 2008 R2 desteklenen upgrade yolları için siteyi ziyaret edin :
http://msdn.microsoft.com/en-us/library/ms143393(SQL.105).aspx
Downgrade Hakları
SQL Server 2008 R2 lisansına sahip olan kullanıcılar, ürüne ait kullanım hakları çerçevesinde SQL Server' ın önceki sürümlerini kullanabilirler.
Downgrade hakları ;
Microsoft Volume Lisans yoluyla elde edilen tüm ürünler için ,
SQL Server Datacenter Edition – SQL Server Enterprise Editiona ,
SQL Server Enterrpise Edition – SQL Server Standard Editiona downgrade edilebilir.
SQL Server 2008 R2 Enterprise, Standard, and Workgroup'un OEM ve FPP versiyonları için geçerlidir.
Kaynaklar :
http://www.microsoft.com/sqlserver/2008/tr/tr/default.aspx
http://www.microsoft.com/sqlserver/2008/en/us/r2.aspx
Yazar ceyhun çamlı
\\ tags: sql işlemci başına lisanslama, SQL Server, sql server lisanslama
Son Yorumlar