Solution for Your Systems

ISA Server network yönetiminde belli network türlerini kullanır. Bunlara network şablonları (network templates) denir. Network şablonları bilinen network topolojilerine karşılık gelir. Network şablonları networkler arasındaki trafiğin kontrol etmek için kullanılır.

ISA Server network şablonları:

Edge Firewall

Bu şablonda ISA Server network’ün Internet ucunda durur. Bir network adaptörü Internal network’e diğeri de External network’e (Internet) bağlıdır.

3-Leg Perimeter

Bu şablonda ISA Server Internal network, External network ve bir perimeter network’e bağlanır.

Front Firewall

Bu şablonda ISA Server network’ün ucunda yer alır. Ancak arka tarafta firewall olan diğer bir ISA Server bulunur. Arkadaki ISA Server Internal network’ü korur.

Back End

Bu şablonda ISA Server bir perimeter network ile Internal network arasında yer alır.

Single Network Adapter

Bu şablonda ISA Server bir perimeter network’te ya da şirket network’ünde yer alır. Bu konfigürasyonda ISA Server, Web Proxy ve caching server olarak kullanılır.

Network Şablonlarının Uygulanması:

Bir network şablonunu uygulamak için Network Template Wizard çalıştırılır. Bir şablonu uyguladığınızda, şirketiniz için gerekli olan güvenlik kriterlerine en uygun erişim politikasını (access policy) seçebilirsiniz. Örneğin aşağıda Edge firewall şablonu seçildiğinde uygulanabilecek bir politika yer almaktadır:

Sınırlı Web erişimine izin vermek (Allow limited Web access): Bu politika ile yalnızca HTTP, HTTPS ve FTP protokollerini kullanarak sınırlı bir Web erişimine izin verilir. Diğer tüm network erişimleri engellenmektedir.

“Edge Firewall” şablonunu uygulamak için;

Isa Server Management konsolunda Configuration kısmından Network seçeneğinin üzerine gidip,  Templates sekmesinde Edge Firewall’ı tıklıyoruz.

“Welcome To The Network Template Wizard” sayfasında Next ile devam ediyoruz.

Export The ISA Server Configuration sayfasında, Export seçeneğine tıklayarak mevcut konfigürasyonu export edebiliriz. Bunun için Export Configuration butonunu kullanabiliriz.

NOT: ISA Server konfigürasyonunda önemli bir değişiklik yapmadan önce, mevcut firewall konfigürasyonunu export etmemiz bizim avantajımıza olacaktır.. Network Template Wizard ile gerçekleştirilecek olan bu export işlemi; networkleri ve network kurallarını da içeren tüm ISA Server konfigürasyonunu içerecektir.

Export The ISA Server Configuration sayfasında Next diyerek ilerliyoruz.

Internal Network IP Address sayfasında tüm iç network adreslerinin listelendiğini doğruladıktan sonra Next ile devam ediyoruz.

Select A Firewall Policy sayfasında, ilgili firewall politikasını seçeceğiz. Bu ekranda karşımıza çıkan seçenekleri kısaca açıklayalım:

Block all : Bu politika ISA Server üzerinden geçen tüm trafiği engeller. Bu politika tüm erişimi engelleyen default rule’dan başka herhangi bir ek politika oluşturmaz. Bu seçeneği firewall politikanızın detaylarını kendiniz oluşturmak istediğimizde seçeriz.

Block Internet access, allow access to Internet service provider (ISP) network services : Bu politika dışarıdaki DNS gibi bir takım servislere olan erişimin dışındaki tüm erişimleri engeller. Bu seçenek kullandığınız hizmetlerin ISP tarafından sağlanması durumunda kullanışlıdır. Bu politikayı kendi firewall politikanızı düzenlemek için kullanabiliriz.

Allow limited Web access : Bu politika sadece HTTP, HTTPS ve FTP protokollerini kullanarak sınırlı bir Web erişimine izin verir. Diğer tüm network erişimleri engellenmektedir.

Allow limited Web access and access to ISP netwrok services : Bu politika HTTP, HTTPS ve FTP protokollerini kullanarak sınırlı Web erişimine ve ISP network servislerine olan erişime izin verir. Diğer tüm network erişimleri engellenmektedir.

Allow unrestiricted access : Bu politika ISA Server üzerinden Internet’e kısıtsız erişim izni verir. ISA Server Internet’ten iç network’e olan erişimleri engeller.

 

Completing The Network Template Wizard sayfasında, konfigürasyonu gözden geçirdikten sonra Finish butonuna basarak yapılandırmayı tamamlıyoruz.

Apply butonuna basarak oluştyurduğumuz kuralın uygulanmasını sağlıyoruz. ISa Server 2006 Network şablonlarını anlattığım bu makalenin de sonuna geldik. Umarım yararlı olmuştur. Bir sonraki makalemizde ISA Server üzerinde Publishing konfigurasyonunu anlatacağım.

Yazar ceyhun çamlı \\ tags: 3leg perimeter, back firewall, edge firewall, front firewall, isa server network sablonlari, network templates, single network adaptor

ISA Server, caching ile elde edilen performans avantajını content download jobs (içerik indirme görevleri) ile daha da artırır. Internet erişim trafiğini izleyip inceleyerek iç networkte bulunan kullanıcıların en çok hangi Web içeriklerine eriştiklerini belirleyerek bu siteler için henüz kullanıcılar istekte bulunmadan (çalışma saati başında) bilgilerin cache belleğe alınmasını sağlamak için bir content download job oluşturulabilir. Content download job, belirlenen bir içeriğin istenen bir zamanda istenirse periyodik olarak cache belleğe depolanmasını sağlamaktadır.

Content Download Jobs Kullanmanın Faydaları

“Content download job” kullanmanın asıl nedeni Internet erişim performansını artırmak ve bant genişliği kullanım oranını düşürmektir. Bu fonksiyonelliği sağlayabilecek bazı senaryolar mümkündür. Örneğin şubedeki kullanıcılar için merkezde bulunan bir web server’ın içeriği olduğu gibi indirilerek; intranet içeriğini cache bellekten kullanmaları sağlanabilir. Content download görevi iş saati dışındaki zamanlara ayarlanarak şube ve merkez arasındaki bağlantının iş saatleri içerisinde intranet içeriğine erişmek için kullanılmasının önüne geçilmiş olur. Bu sayede erişilmek istenen dosyalar büyük boyutta olsalar bile cache bellek üzerinden erişildiğinden çok hızlı bir şekilde erişim mümkün hale gelecektir ve ara bağlantı diğer iş uygulamaları için kullanılabilir durumda olacaktır.

Content download job’lar ayrıca Internet web sitelerindeki içerikleri güncellemek amacı ile de kullanılabilir. Örneğin kullanıcılar iş ortağı olan bir şirketin (partner) web sitesinden fiyat listesi gibi bilgilere sıklıkla erişiyorlarsa, bu bilginin gece saatlerinde Internet üzerinden otomatik olarak indirilerek cache belleğe alınması sağlanılabilir. Scheduled Content Download özelliği sayesinde her sabah kullanıcılarınız fiyat listesinin en güncel versiyonuna en hızlı biçimde erişme olanağı kazanırlar.

Scheduled Content Download özelliğini aynı zamanda kullanıcılarınıza Internet bağlantısının koptuğu zamanlarda kısıtlı da olsa Internet erişimini her zaman mümkün halde tutmak için de kullanabilirsiniz. Örneğin kullanıcılarınız belirli Web sitelerine erişiyorlar ve bu sitelere olan erişimin kesilmesi durumunda iş süreçleri de kesintiye uğruyorsa bu durumda ISA Server’ınızda bu belirli olan Web sitelerinin içeriğini her zaman erişilebilir tutmak için Content download özelliğini düzenleyebilirsiniz. Bu sayede Internet erişimi kesilse bile en son getirilen bilgilerle kullanıcılarınızın bu sitelere olan erişimi kesilmemiş olacaktır.

Scheduled content download özelliği geri (reverse) proxy senaryolarında da oldukça kullanışlıdır. Örneğin iç networkte bulunan bir Web sitesini Internet’e yayımladığınızda (publish) bu sitenin içeriği için her sabah bir content download görevi ayarlayıp cache belleğe alınan bilgi sayesinde erişimi daha kolay ve güvenli hale getirebilirsiniz. ISA Server bu senaryoda web erişim istekleri için içerideki Web Server’a bağlantı kurmayacaktır.

Content Download Jobs Nasıl Çalışır?

Content download jobs özelliğini etkin hale getirdiğinizde şekilde de belirtilen adımlar oluşur;

1. Hangi Web içeriğinin ne zaman indirileceğini belirleyen bir content download job oluşturulabilir.

2. Ayarlanan zamanda ISA Server belirtilen Web server’dan içeriği indirmek için bir arka plan işlemi yürütür. Content download job tarafından belirlenmiş olan içerik ISA Server cache belleğinde depolanır.

3. İç networkteki kullanıcı ISA Server’a Web içeriğine erişmek için istek gönderir. Firewall servisi isteği Web proxy filtresine yönlendirir.

4. ISA Server Web proxy filtresi istenilen içeriğin Web cache belleğinde olduğunu doğrular ve içeriği cache bellekten alır.

5. Cache bellekten alınan içerik kullanıcıya gönderilir.

Content Download Jobs Konfigürasyonu

Default olarak ISA Server üzerinde caching özelliği etkin hale getirildiğinde Content Download Jobs özelliğinde herhangi bir görev yer almaz. Content Download Jobs özelliğini belirli bir Web sitesinin bir kısmını ya da tüm içeriğini indirecek şekilde konfigüre edilebilir. Content Download Jobs özelliğini konfigüre etmek için aşağıdaki işlemler yerine getirilir:

ISA Server Management konsolunda Configuration seçeneğini genişletip, Cache özelliğine tıklıyoruz ve Content Download Jobs sekmesini seçtikten sonra,Schedule a Content Download Job seçeneğine tıklıyoruz..

Content Download Job özelliğini daha önce etkinleştirmediysek, bu özelliğin etkinleştirilebilmesi için gerekli olan şartların sağlanması gerektiğini bildiren bir uyarı mesaj alırız. 

Content Download Job özelliğini etkinleştirmek için yapmamız gerekenler;

· Localhost networkü Web Proxy client’larından gelen istekleri dinlemesi için yapılandırmalıyız.

· Scheduled Content Download Job konfigürasyon grubu etkinleştirilmeliyiz.

Değişikliklerin uygulanmasından sonra Schedule A Content Download Job seçeneğine tekrar tıklıyoruz ve  “New Scheduled Content Download Job Wizard” ekranında oluşturacağımız görev için bir ad yazdıkten sonra next butonu ile ilerliyoruz.

 Ardından indirme aralığı seçiyoruz.

One Time Only, On The Completion Of This Wizard : ISA Server’ın ilgili içeriği, sihirbazın tamamlanmasından ve elde edilen değişikliklerin uygulanmasından sonra bir seferlik indirmesini sağlar.

One Time Only, Scheduled : ISA Server’ın belirlediğiniz bir zamanda ilgili içeriği bir seferlik indirmesini sağlar.

Daily : ISA Server’ın ilgili içeriği her gün belirlenen saatte indirmesini sağlar.

Weekly : ISA Server’ın ilgili içeriğin haftalık takvime göre indirilmesini sağlar. İçeriğin hafta boyunca belirlenen günlerde ve belirlenen zamanlarda indirilmesini konfigüre edebilirsiniz. Bir sonraki sayfa bir önceki sayfada seçilen seçeneğe bağlı olarak değişecektir.

Gereksinimlerimiz doğrultusunda aşağıda açıkladığım seçenekleri yapılandırıyoruz. 

Download Content From This URL : ISA Server’ın cache belleğine indirilecek olan içeriğin bulunduğu URL adresini belirtiniz.

Do Not Follow Link Outside The Specified URL Domain Name : Sadece belirtmiş olduğunuz Domain adının altındaki içeriğin indirilmesini sağlar. Eğer bu seçenek işaretlenirse ISA Server Maximum Depth-Of-links ayarlarına göre içeriği indirecektir.

Maximum Depth Of Links Per Page : ISA Server’ın izleyeceği maksimum link derinliğini belirtiniz.

Limit Number Of Objects Retrieved To Maximum Of : Bu “job” ile indirilecek olan maksimum Web nesnesi sayısını belirtiniz.

Maximum Number Of Concurrent TCP Connections To Create For This Job : Aynı anda içerik indirmek için kullanılacak bağlantı sayısını belirtiniz.

Content Caching sayfasında içeriğin ISA Server’da nasıl cache belleğe alınacağı seçiyoruz. Bu aşamada da yapılandırma için kullanabileceğimiz seçenekleri açıklayalım.

Cache All Content : İçeriğin header bilgisinde cache belleğe alınamayacağını belirtse bile tüm içeriğin cache bellekte tutulmasını sağlar.

If Source And Request Headers Indicate To Cache, Or If Content Is Dynamic, Then The Content Will Be Cached : Kaynak ya da istek paketinde bulunan header bilgisinde cache belleğe alınabilir (cacheable) bilgisi bulunuyorsa ya da içerik dinamik ise tüm içeriğin cache belleğe alınmasını sağlar.

If Source And Request Headers Indicate To Cache, Then The Content Will Be Cached : Kaynak ya da istek paketlerinin header bilgisinde cache belleğe alınabilir bilgisi bulunuyorsa tüm içeriğin cache belleğe alınmasını sağlar.

Expire Content According To The Cache Rule : İçeriğin son kullanım ömrünün cache kuralındaki ayarlara göre dolmasını sağlar.

Set TTL If Not Defined In Response : İçeriğin son kullanım ömrünün TTL değerine göre ve cache kuralındaki ayarlara göre dolmasını sağlar. Eğer gelen pakette herhangi bir TTL değeri bulunmuyorsa bu değeri “Mark downloaded objects with a new TTL” metin kutusundaki değere göre belirler.

Override Object’s TTL : İndirilen içeriğin TTL değerinin her durumda “Mark downloaded objects with a new TTL” metin kutusundaki değeri almasını sağlar.

Finish diyerek işlemi tamamlıyoruz.

Content download job yapılandırmasını anlattığım bu makalenin de sonuna geldik. Umarım yayarlı olmuştur. Bir sonraki makalemizde ISA Server üzerindeki network şablonlarını anlatacağım.

Yazar ceyhun çamlı \\ tags: content download jobs, isa server content jobs

Microsoft Hyper-V Server 2008 R2 supports the ability to boot from a USB flash device (UFD). This document describes the policy requirements, hardware requirements, and steps to create and deploy a Hyper-V Server image on an embedded USB flash device (UFD). A Hyper-V Server UFD can provide virtualization capability for servers that ship with no local hard disks, and it offers the same functionality and flexibility as a Hyper-V Server installation on a physical hard-drive. The UFD must be properly formatted, prepared with a generalized Hyper-V Server image, and must have boot files copied onto it to provide an out-of-box virtualization experience for customers. The UFD can then be used to boot Hyper-V Server on any computer which has hardware-assisted virtualization capabilities and is capable of booting from USB.

OEM Policy for Deploying Microsoft Hyper-V Server 2008 R2 on UFD

Original equipment manufacturers (OEMs) may:

Deploy Microsoft Hyper-V Server 2008 R2 on a UFD that is an internal component of the computer, such as an internal hard drive, that will be identified as non-removable by the STORAGE_DEVICE_DESCRIPTOR storage structure.

OEMs may not:

Deploy Microsoft Hyper-V Server 2008 R2 on a UFD that is not an internal component of the computer such as a portable external USB flash drive.

For a detailed licensing description, refer to your product licensing agreement.

Design Hardware for Microsoft Hyper-V Server 2008 R2

This section is intended to give guidance for OEM partners as to the optimal hardware design for a boot from flash solution with Microsoft Hyper-V Server 2008 R2.

Embedded USB Flash Device

The following requirements and recommendations are intended as guidance for optimal hardware design for embedded UFDs.

Requirements

USB 2.0 compatible
The device must be a standard mass storage device (Class 08h) that is Universal Serial Bus (USB) 2.0 compatible. Note that even though the device is USB 2.0 compatible, it’s write performance can vary significantly and will yield different results when used in this scenario.
Non-removable
The UFD must be a non-removable, internal component built into the server system as described in the "OEM Policy for Deploying Microsoft Hyper-V Server 2008 R2 on UFD" section of this document. The removable-media bit (RMB) in the STORAGE_DEVICE_DESCRIPTOR storage structure corresponding to the device must be set to zero (0) to indicate that it is non-removable media. For more information about setting the RMB, see STORAGE_DEVICE_DESCRIPTOR on MSDN.
</LI>

</DIV>

Recommendations

16 gigabyte capacity, minimum 8 gigabyte
A minimum of 8 gigabytes (GB) should be used to deploy Hyper-V on a UFD, but 16 GBs is the recommended minimum size of the UFD. While the actual size of the virtual hard disk (VHD) image is significantly smaller than 16 GBs, the additional space is strongly recommended to account for future updates, service packs, and third-party management agents. The additional space will also improve wear-leveling over the lifetime of the server system.

<IMG alt=note src="http://i.technet.microsoft.com/ee731893.note(en-us,WS.10).gif">Note

In order to maximize space on the UFD, all language packs that are not required should be removed from the Windows Hyper-V image. Unnecessary language packs take up space and significantly increase the amount of space required during a service pack update. If adequate free space is not available, the update may be blocked.
Language packs can be removed using the OPK or AIK when customizing the master image or during runtime via the Lpksetup.exe tool.
</LI>

</DIV> Appropriate hardware for expected workload
The flash device should be designed to withstand the operational requirements for server hardware. Specifically, we recommend the use of flash devices which will work correctly over the expected lifetime of 7 to 10 years of continued operation under OEM-profiled conditions. Creating a detailed baseline write profile can be helpful in selecting appropriate flash device and controller combinations. Analysis of write-rates should be performed after system specific drivers and OEM management agents software have been installed. Failure to properly evaluate the flash device for the intended workload may dramatically reduce the useful lifetime of the storage device and negatively impact overall system performance.
For more information about Windows Performance Analysis Tools, see the Windows Performance Analysis Developer Center.
Server running Microsoft Hyper-V Server 2008 R2

The following requirements and recommendations are intended as guidance for optimal hardware design for the server running Microsoft Hyper-V Server 2008 R2.

Requirements

x64 processor
Microsoft Hyper-V Server 2008 R2 is not supported on x86 processors.
Boot from USB
The platform firmware must support booting from the selected internal USB 2.x port.
Hardware-assisted virtualization
A processor with hardware-assisted virtualization is required, such as Intel Virtualization Technology (Intel-VT) or AMD Virtualization (AMD-V). You may also need to enable the virtualization technology in the BIOS. For a complete set of processor and BIOS requirements, please see the Windows Server 2008 R2 Logo requirement documents.
Execute disable bit
Hardware-enforced Data Execution Prevention (DEP) must be available and enabled. Specifically, you must enable the Intel XD bit (execute disable bit) or AMD NX bit (no execute bit).

Recommendations

Dedicated USB Enhanced Host Controller Interface (EHCI)
The USB protocol is designed to share the communication bus among various devices, which does not cause any problems under usual circumstances. However, when a boot device is exposed over USB, it is important to minimize the potential for interruptions to system stability. In order to boot Microsoft Hyper-V Server 2008 R2 from an embedded flash storage device, we recommend you have a dedicated controller. In cases where this is not possible, we strongly recommend that you dedicate a root hub port on the controller for the flash device, keeping all other USB devices away from that port. Do not expose the flash device over a nested hub, as this may result in unreliable system operation.

http://technet.microsoft.com/en-us/library/ee731893(WS.10).aspx

Yazar ceyhun çamlı

Yeni kurulmuş bir ISA Server’da default olarak caching özelliği  kapalıdır ve “0” MB (megabytes) cache bellek büyüklüğüne sahiptir.Caching özelliğini etkinleştirmek için bir cache sürücüsü (drive) tanımlanmalıdır. Cache sürücüsünün tanımlaması için:

ISA Server Management konsolununda, Configuration bölümünü genişletip,Cache seçeneğine tıkladıktan sonra Tasks sekmesinde Define Cache Drives seçeneğine tıklıyoruz.

 

 

 

 

Defining Cache Drives iletişim kutusunda listelenen sürücülerden birisini seçiyoruz ve Maximum cache size kısmına seçilen sürücü içerisinde kullanılmasını istediğimiz cache dosyasının boyutunu yazıyoruz ve Cache sürücü konfigürasyonunu düzenlemek için Set seçeneğine tıklıyoruz.

 

 

 

Caching için herhangi bir sürücü konfigüre edildiğinde ISA Server o sürücü üzerinde \Urlcache klasörünü ve içerisinde .cdat uzantılı bir dosya oluşturur. Örneğin Dir5.cdat.

ISA Server nesneleri cache belleğe yazdıkça bilgiler bu dosya içerisinde yer almaya başlar. Eğer bu dosyanın kapasitesi dolarsa ISA Server nesnelerin eskiliği, istenme oranı ve büyüklüğü kriterlerini kullanan bir formül kullanır. Çıkan sonuca göre silinmesi gereken nesneleri dosya içerisinden siler.

 

Cache Ayarları Nasıl Konfigüre Edilir?

 

Cache sürücüler tanımlandıktan sonra ISA Server default caching konfigürasyonuna göre Web içeriklerini cache belleğe kaydetmeye başlar. Bu default (varsayım) konfigürasyon organizasyonun ihtiyaçları doğrultusunda değiştirilebilir. Bu ayarlarla ISA Server’ın hangi tipteki HTTP nesnelerini cache belleğe alacağını belirler. Belirli tipteki içeriklerin sınırlandırılması ile caching işleminin etkinliği artırılabilir. Örneğin ISA Server’da tutulacak nesnelerin maksimum büyüklüğünü belirterek daha fazla sayıda küçük nesnenin cache belleğe alınması sağlanabilir.

Caching’de içerik ayarlarını yapmak için;

 

ISA Server Management konsolunda Cache seçeneğine tıklayıp Configure Cache Settings seçeneğine tıklıyoruz.

 

 

 

Cache Settings ekranında, Advanced sekmesindeki seçenekleri gereksinimlerimiz doğrultusunda yapılandırıyoruz.

 

Cache Objects That Have An Unspecified Last Modification Time : Sayfa başlığında (header) TTL değerleri bulunmayan nesnelerin ISA Server tarafından cache belleğe alınması için kullanılır. Bu seçeneği seçerseniz ISA Server cache kurallarına göre bu içeriği tutmaya ya da temizlemeye başlayacaktır.

 

Cache Objects Even If They Do Not Have An HTTP Status Code Of 200 : ISA Server tarafından içerik alınırken başarısız olunan durumlardaki davranış biçimini tanımlar. Bu tipteki caching, Internet üzerinden alınan içeriğin bozuk, hatalı ya da geçici olarak devre dışı olan web sitelerinin de cache belleğe yazılması için kullanılır ve negatif (negative) caching olarak adlandırılır. Bu tipte caching kullanıldığı zaman hatalı gelen nesneler TTL değerleri doluncaya kadar cache bellek üzerinde duracağından sayfa içeriğindeki hata düzelse bile kullanıcılar bir süre daha hatalı olan içeriği ya da hata mesajını almaya devam edebilirler.

Eğer negative caching etkinleştirilirse aşağıdaki durum kodlarını içeren HTTP nesneleri cache belleğe alınmaya başlanır:

 

203 Partial information (Parçalı/kısmi bilgi)

300 Redirection (Yönlendirme)

301 Object has moved permanently (Nesne kalıcı olarak taşınmış)

410 Object is gone (Nesne gitmiş)

 

Maximum Size Of URL Cached In Memory (Bytes) : ISA Server’ın bellekte tutacağı URL’ leri (Uniform Resource Locators) düzenler. Tek bir nesnenin işgal edeceği bellek büyüklüğünü artırırsanız, ISA Server daha az Web objesini bellekte (RAM) tutmaya başlayacaktır. Bu limitten daha büyük olan nesneler disk üzerindeki cache üzerinde tutulacaktır.

 

If Web Site Of Expired Object Cannot Be Reached:

Do Not Return The Expired Object (Return An Error Page): ISA Server’ın kullanım ömrü dolmuş (expired) bir nesneyi kullanıcıya dönmemesi için kullanılır. Eğer Web server’a ulaşılabiliyorsa ISA Server ömrü dolmuş içeriği Web server üzerinden yeniden indirerek tazeleyecektir. Eğer Web server’a ulaşılamıyorsa ve bu seçenek işaretli ise ISA Server kullanıcıya bir hata mesajı döndürecektir. Eğer bu seçenek işaretli değilse ISA Server ömrü dolmuş olan içeriği cache bellek üzerinden kullanıcıya döndürecektir.

 

At Less Than This Percentage Of Original Time-To-Live : ISA Server’ın ömrü dolmuş bir nesneyi orijinal TTL değerine göre ne kadar süre daha kullanıcılara gönderebileceğini düzenler. Örneğin bir Web sayfasının 100 dakikalık bir TTL değeri varsa ve bu seçenek yüzde 50’ye ayarlanmışsa bunun anlamı ISA Server cache içerisindeki bu nesneyi ömrü dolduktan 50 dakika sonraya kadar kullanıcılara dönmeye devam edecektir.

 

But No More Than (Minutes) : ISA Server’ın ömrü dolmuş bir nesneyi dönmesi için maksimum zaman aralığını düzenler. Örneğin bir sayfanın TTL değeri 24 saat ise ve yüzde değeri 50’ye ayarlanmış fakat “But No More Than” değeri 60 dakika girilmişse ISA Server TTL ömrü dolduktan 60 dakika sonra hata mesajı dönmeye başlayacaktır.

 

Percentage Of Free Memory To Use For Caching : ISA Server çalışan bilgisayarın caching için kullanacağı RAM bellek oranını düzenler. Eğer bilgisayar öncelikli olarak cache server olarak dizayn ediliyorsa bu değerin artırılması gerekir. Eğer ISA Server reverse caching için kullanılıyorsa RAM cache bellek büyüklüğünün Web sitesinin toplam büyüklüğü kadar ayarlanması gerekir. Böylece istekte bulunan tüm kullanıcılara doğrudan RAM cache üzerinden yanıt verilebilir.

 

 

Böylece ISA Server üzerinde caching konfigürasyonunun nasıl yapılacağını anlatan makalemizin de sonuna geldik.Umarım yararlı olmuştur.

Yazar ceyhun çamlı \\ tags: cache drives, isa server cache configuration, isa server caching

Dört Temel Periyod

 

Bilgi Sistemleri için girilen verileri çözümlemek, işlemek, çıktı almak ve zamanın iletişim problemini çözmekle tanımlanabilecek bir teknoloji diyebiliriz. Bilgi Sistemlerinin gelişimini dört temel periyod içerisinde değerlendirmek mümkündür. Bunlar;

 

· Mekanik Öncesi

· Mekanik

· Elektromekanik

· Elektronik

A. Mekanik Öncesi Çağ: M.Ö 3000 – M.S 1450

Yazı - Alfabe – İletişim

· İlk insanlar sadece konuşarak ve resim çizerek iletişim kuruyorlardı.

· M.Ö.3000 yılında, Mezopotamya’da ki (şimdinin kuzey Irak’ı) Sümerler cuniform’u tasarladı

· M.Ö. 2000 yılında, Fenikeliler sembolleri oluşturdu.

· Yunanlılar, Fenikelilerin alfabesini alıp sesli harfler eklediler ; Romenler harflere Latin isimler verdiler ve günümüzün alfabesini oluşturdular.

Kağıt ve Kalemler – Veri Girme Teknolojileri

· Sümerlerin veri girme teknolojileri bir kalem ile ıslak kile işaretler çizmekten oluşuyordu.

· Mısırlılar , M.Ö 2600’lerde papirüs bitkisine yazıyorlardı.

· Çinliler M.S 100 yılında paçavra kalıntılarından kağıt yapmaya başladılar ve günümüzdeki kağıt yapma işleminin temeli böylece atmış oldular.

Kitaplar ve Kütüphaneler: Kalıcı Depolama Aygıtları

· Mezopotamya’daki dini liderler bir kitaba sahip olan ilk insanlardı.

· Mısırlılar parşömen kullanıyorlardı.

· M.Ö 600’lerde , Yunanlılar papirüs’den parçalar koparmaya başladılar ve bunları birbirlerine yaprak olarak bağladılar.

İlk Sayı Sistemleri.

Mısırlıların sistemleri: 

1 den 9’a kadar olan numaralar dikey bir şekilde sıralanır, 10 numara U veya bir halkadır, 100 numara sarmalanmış bir ip (coiled rope)gibi ve 1000 numara bir lotus çiçeği gibiydi.

Günümüzde kullanılan dokuz haneli sayı sistemi ilk Hindistan’daki Hindular tarafından M.S 100 – 200 yılları arasında oluşturulmuştur.

M.S. 875 yıllarında sıfır kavramı oluşturulmuştur.

İlk Hesap Makineleri: Abaküs

 

B. Mekanik Çağı: 1450 – 1840

İlk Bilgi Patlaması – Johann Gutenberg (Mainz, Almanya)

İletişim tarihinin en önemli gelişmelerinden biri sayılan tipo basım yöntemini 1438'de Avrupaya getirerek uygulamalarını yaygınlaştırmıştır. Bu yöntem, önceleri tahtadan daha sonraları bir kurşun alaşımından yapılan dökme harflerin, baskıdan sonra başka bir yazıda kullanılmak üzere saklandığı bir basım yöntemidir. Ayrıca 1450 yılında da baskı makinesini icat etti. Gutenberg için matbaayı Avrupa’ya getiren kişi diyebiliriz.

İlk Genel Amaçlı "Bilgisayarlar"

“Bilgisayar” işinde çalışan insanlar “sayılarla çalışan insanlar” olarak tanımlanıyorlardı.

· Slide Rules

· The Pascaline

· Leibniz's Machine.

16. yüzyılın ilk yıllarında İskoç Matematikçi John Napier hesaplama işlemlerini kolaylaştıran her biri 20 cm uzunluğunda 10 çubuktan oluşan bir düzenek geliştirmiştir. Sayısal hesaplamaları kolaylaştıracak bir yol ararken, önce Napier cetvelleri diye bilinen, üzerinde rakamlar yazılmış küçük değnekler yardımıyla yapılan bir çarpma veya bölme yöntemi buldu. Bunun dışında Napier logaritmayı da bulmuştur.

Sürgülü Hesap Makinesi

Napier’in 1614’te logaritmayı bulmasının ardından 1600’lerin başında , William Oughtred adlı bir rahip sürgülü hesap makinesini buldu. Sürgülü hesap makinesi ile çarpma , bölme , kök alma işlemlerinin yanı sıra trigonometri ve logaritma işlemleri yapılabiliyordu. Bununla birlikte William Oughtred çarpma (x) sembolünü ve trigonometrideki ''sin'' , ''cos'' kısaltmalarını ilk kez kullanan matematikçidir.

Bunların dışında sürgülü hesap makinesi için ilk analog bilgisayar örneği demek doğru olacaktır.

The Pascaline

Blaise Pascal tarafından 1642 yılında, aritmetik işlemleri mekanik olarak yapan bir hesap makinesi icat edildi. Bu makine ilk mekanik bilgisayar olarak da adlandırılmaktadır. Bunun dışında meşhur Pascal Üçgenini de Blaise Pascal bulmuştur.

İç Diyagramı

Leibniz's Machine.

1671 Gottfried Wilhelm von Leibniz (1646-1716) mekanik hesap makinesi üzerinde çalışarak ileri düzey bir hesap makinesi icat etti. Leibniz Wheel olarak adlandırılan bu araç, tekrarlı toplama işlemlerini yaparak, iki sayının çarpımını bulabiliyordu.

Babbage's Engines — Charles Babbage

1837 yılında Charles Babbage Fark Motoru adıyla bilinen, buhar gücüyle çalışan bir hesap makinesi tasarlamıştır. Difference Engine (Fark Motoru), mekanik hesap makinesi polinom fonksiyonlarını bir çizelgeye geçirmek için tasarlanmıştır. Toplanacak sayılar telefon ahizesindeki gibi çevrilerek belirleniyordu. Bu işlem araç içerisindeki dişlileri harekete geçiriyor ve sonuçlar bir pencereden izleniyordu.

The Difference Engine

 

Charles Babbage 1830’lu yıllarda Analitik Motoru (Analytical Engine) adını verdiği, buhar enerjisiyle çalışan, dişlilerden, sayaçlardan ve bağlayıcılardan meydana gelen, delikli kartlar (punch card) yardımıyla denetlenecek bir cihaz daha tasarladı. Bu cihaz

• Hesaplamaları yapan bir işlemci,

• Sonuçları depolayan bir bellek olmak üzere iki bölümden meydana geliyordu.

The Analytical Engine

Joseph Marie Jacquard'ın Tezgahı

1805’te Fransız bir tekstil sanayicisi olan Joseph Marie Jacquard ilk kez bir makineyi kendi kendine çalışabilecek konuma getirmiştir.

Bu işlemi delikli kartlar (punched cards) kullanarak gerçekleştirmiştir.

Bu kartlar ikili sisteme göre hazırlanmış, üzerlerinde belirli aralıklarla delikler olan ve her delik ve delikler arası boşluğa göre sayı değerleri alan en eski bilgisayar programlama araçlarıdır.

Augusta Ada Byron (1815-52)

Bilgisayar dünyasındaki ilk kadındır. Aynı zamanda Programlamanın temelini atan kişidir.

C. Elektromekanik Çağı: 1840 – 1940

The discovery of ways to harness electricity was the key advance made during this period. Knowledge and information could now be converted into electrical impulses.

Telekominikasyon’un Başlangıcı

1) Galvanik Pil.

· 18. yy sonları

2) Telgraf.

· 18. yy başları

3) Mors Alfabesi.

· 1835 Samuel Morse tarafından geliştirilmiştir. Sadece nokta ve çizgilerden oluşur.

4) Telefon ve Radyo

Telefon Alexander Graham Bell tarafından 1876 ‘da keşfedildi. Bunun ardından elektrik dalgalarının boşlukta ilerlediği ve yayılarak başlangıç noktasından daha uzaklara ulaşarak etkisini gösterebildiği fark edildi.

Bu iki olay sayesinde Guglielmo Marconi 1894 yılında radyoyu icat etti.

Elektromekanik Bilgisayar

Herman Hollerith ve IBM

Herman Hollerith 1880’de Delikli Kart’ı (Punch Card) buldu. Delikli kart teknik bilimine dayanan istatistikleri daha hızlı hesaplayabilmek için Tabulating Machine’i geliştirdi. Bu makine daha önceleri 8-9 yıl süren nüfus sayımı işlemlerini 2-3 yıla indirmiştir.

Hollerith 1896 yılında Tabulating Machine Co. adlı şirketi kurarak ilk kez hesaplama ve bilgisayar kuruluşunun oluşmasını sağlamıştır. Tabulating Machine Co. 1924’te, şu anda dünyanın en büyük bilgisayar donanımı üreticilerinden biri olan IBM (International Business Machines) adını aldı.

Sayım Makinesi

 

Delikli Kart Öncesi

Delikli Kart Çalışanları

International Business Machines Corporation (IBM) İlk Logosu

Z1 (Konrad Zuse)

Elektrik Enerjisi ile çalışan ilk hesap makinelerinden birisi olan Z1 1936 yılında Alman bilim adamı Konrad Zuse tarafından yapıldı. Bu makine programlanabilen ilk bilgisayar olarak değerlendirilir. Ayrıca bu bilgisayar 64K’lık bir hafızaya sahipti.

Z1 bilgisayara klavye ile girilen verileri okuyarak ne yapması gerektiğini hafızasında depolayabiliyordu. Zuse daha sonra Z2, Z3 ve Z4 adlı bilgisayarları da tasarlamıştır.

Mark 1.

Kağıt bant, bilgi ve program talimatlarını hafızalıyor.

Harvard Üniversitesinde doktora öğrencisi Howard Aiken , 750,000 parçadan oluşan , 8 feet boyunda, 51 feet uzunlukta, 2 feet kalınlıkta, 5 ton ağırlıkta olan Mark 1’i Ocak 1942’de geliştirdi. Mark-I genellikle ilk bilgisayar olarak kabul edilir. Oysa ilk Amerikan bilgisayarı Zuse’nin bilgisayarından çok daha başarısız olmuştur.

D. Elektronik Çağı : 1940 – Günümüz

İlk denemeler.

· 1943’te yapımına başlanan ENIAC (Electronic Numerical Integrator and Computer) adlı bilgisayar 1946 yılında tamamlandı.

· ENIAC Fizikçi John Mauchly ve Elektrik Mühendisi J. Prosper Eckert tarafından Pennsylvania Üniversi Moore Okulu Elektrik Mühendisliği bölümünde ABD ordusu tarafından finanse edilerek geliştirilmiştir.

· ENIAC toplam 30 ana bölümden oluşuyordu. Toplam ağırlığı 30 ton olup, 167 m² alana sığıyordu. Boyutları yaklaşık 2.4 m x 0.9 m x 30 m idi. 150-200 kw’lık elektrik gücüne ve oldukça güçlü soğutma donanımına ihtiyaç duyuyordu. Bünyesinde 17.468 vakum tüpü, 1500 röle, 7200 kristal diyot, 70.000 rezistans, 10.000 kapasitör ve yaklaşık 5 milyon el ile yapılmış lehimli bağlantı içeriyordu.

· Bu makine on haneli 5000 sayıyı bir saniye içinde toplayabiliyordu (Mark1’den yaklaşık 20 kat hızlı).

· Programla yöntemi elle takılıp çıkarılan fişler, kablolar ve kumanda edilen düğmelerdi.

· Programlarını (talimatlarını kümesini) depolayamıyordu.

· 2 Ekim 1955 yılında saat 11.45’de elektrik bağlantıları kesildi. Böylece dünyanın ilk elektronik bilgisayarı görevini tamamlamış olarak tarihteki yerini aldı

NOT : Yüksek hızda çalışan ve vakum tüpleri kullanan ilk bilgisayar ENIAC’tır.

ENIAC takımı (14 Şubat, 1946). Sağdan sola: J. Presper Eckert, Jr.; John Grist Brainerd; Sam Feltman; Herman H. Goldstine; John W. Mauchly; Harold Pender; Major General G. L. Barnes; Colonel Paul N. Gillon.

Arkadan Görünüm(vakum tüplere dikkat).

İlk Program Depolayan Bilgisayar

Manchester Üniversitesi Mark I (ilk örnek).

1940 yıllarının başlarında, Mauchly ve Eckert EDVAC – the Electronic Discreet Variable Computer’i tasarlamaya başladılar. EDVAC’ın tasarımı, ENIAC’ın tasarımı sırasında ortaya çıkan problemlerin çoğunu çözmeye yöneliktir. ENIAC gibi EDVAC da Pennsylvania Üniversitesi tarafından Aberdeen Kanıtlama Merkezi’de ( Aberdeen Proving Ground ) Amerikan Askeri Balistik Araştırma Laboratuvarı ( U.S. Army's Ballistics Research Laboratory ) için yapılmıştır. ENIAC’ın tasarımcıları J.Presper Eckert ve John William Mauchly, John von Neumann ve diğer birkaç kişi tarafından bir araya getirilmiş ve yeni tasarım, von Neumann tarafından 1945’te EDVAC’ın üzerine yazılmış bir raporun ilk taslağı esas alınarak yapılmıştır.

John von Neumann'nın Haziran 1945’deki “EDVAC Raporu’nu” kullanan İngiliz bilim adamları bu raporu sayesinde Amerikalıları geride bıraktılar:

Cambridge Üniversitesindeki Maurice Wilkes adlı İngiliz bilim adamı, 1949’da EDSAC’ı (Electronic Delay Storage Automatic Calculator) EDVAC bitmeden iki yıl önce tamamladı.

Bu nedenle, EDSAC kullanıma geçen ilk program – depolayan bilgisayar oldu.

İlk Genel Amaçlı Ticari Kullanım İçin Bilgisayar: Üniversal Otomatik Bilgisayar (UNIVAC).

UNIVAC tanıtım fotoğrafı

· 1940’nın sonlarında, Eckert ve Mauchly UNIVAC (Universal Automatic Computer) adlı bir bilgisayar geliştirmeye başladılar. Eckert-Mauchly Bilgisayar Şirketi tarafından ticari amaçlı olarak tasarlanmaya başlayan bu bilgisayar, şirketin Remington Rand tarafından satın alınmasından sonra 1951 yılında tamamlandı. Fakat, LEO (Lyons Electronic Office) adlı bir makine UNIVAC’dan birkaç ay önce faaliyete geçti ve dünyanın ilk ticari amaçlı bilgisayarı oldu.

· UNIVAC-1 veri giriş-çıkışı için manyetik tape kullanan ilk bilgisayar olmuştur.

· Ayrıca UNIVAC boyut olarak küçülen ilk bilgisayardır.

Dijital Bilgisayarın Dört Nesli

The First Generation (1951-1958)

· Ana mantığı vakum tüpleri olan, veri girilen delikli kartlara ve harici veri depolama birimlerine sahip, yazılım dillerinin kullanıldığı sistemlerdir.

· Makine dili

· Assembly dili

· Derleyici gerektirir.

The Second Generation (1959-1963).

· AT&T'nın Bell Laboratuarları, 1940’lı yıllarda kristal madeninden oluşan yarıiletken malzemeler kullanılarak Transistör adlı bir elektronik parça kullanılmaya başladı. Bunun sonucunda 1950’lerin sonlarında bilgisayar üretiminde vakum tüplerinin yerini transistörlerin almaya başladı. Böylece bilgisayarların boyutları da küçülmeye başladı.

· Manyetik bantlar ve diskler tuşlama kartlarının yerini almaya başladı. Manyetik çekirdekler ( bilgi temsil etmek için iki ayrı yöne kutuplaşabilen çok küçük halkalar şeklindeki mıknatıslar ) bilgisayarın içinde kablolarla bağlantılı olan yeni depolama teknolojisi olarak karşımıza çıktı.

· Yüksek seviye yazılım dilleri kullanılmaya başladı.

Örnek ; FORTRAN ve COBOL

The Third Generation (1964-1979).

· 1965 yılının sonlarından itibaren bireysel transistörlerin yerini çok sayıda transistörün bir araya getirilmesi ile oluşan entegre devreler aldı. Bu sayede bilgisayarlar daha da küçüldü.

· Manyetik bantlar ve diskler tuşlama kartlarının yerini tamamen almaya başladı.

· Manyetik çekidek dahili depolama yeni şekil almaya başladı, metal oksit yarı iletken (MOS) hafıza. Devreler entegre edip, silikon destekli çipler kullanıyordu.

· İşletim sistemleri geliştirilmeye başladı.

· BASIC gibi gelişmiş yazılım dillerinin geliştirdiği.

· Bill Gates 1975 yılında Microsoft’un ilk temellerini attı.

The Fourth Generation (1979- Present)

· Büyük ölçekli ve daha büyük ölçekli entegre devreleri piyasada yer almaya başladı. (LSIs and VLSICs)

· Hafıza içeren Mikroişlemciler, mantık, ve kontrol devreleri (tüm bir CPU = Central Processing Unit) bir tek çip içerisinde depolanmaya başladı..

· Which allowed for home-use personal computers or PCs, misal Apple (II ve Mac) ve IBM PC.

· 1977 yılında Apple II Stephen Wozniak ve Steven Jobs tarafından kullanıma sunuldu ve satış fiyatı da 1,195 dolar olarak belirlendi. (monitörsüz);16k RAM’i vardı.

· İlk Apple Mac 1984’de kullanıma sunuldu.

· IBM PC 1981’de tanıtıldı.

· PC’ler için Graphical User Interfaces (GUI) 1980’li yılların başında geldi

· MS-DOS, 1980 yılında, Seattle Computer Products (SCP) şirketinde çalışan 24 yaşındaki Tim Paterson tarafından, daha sonraları 86-DOS olarak bilinecek QDOS (Quick and Dirty Operating System) ismiyle 4 ayda geliştirildi. Temmuz 1981 tarihinde, Microsoft, SCP firmasından 86-DOS işletim sisteminin tüm haklarını 50,000 Amerikan Doları'na ilk kişisel bilgisayarların piyasaya çıkmasından bir ay önce satın aldı.

· MS-DOS birçok önemli özelliklerini diğer ürünlerden ve işletim sistemlerinden(Xenix, Unix, DR-DOS, Norton Utilities, PC Tools, QEMM expanded memory manager, Stacker disk compression,..vb) alarak hızla gelişti.

· MS Windows 1983’ de ilk tanıtıldı. Windows 1990’da 3. Versiyon sunulduktan sonra yol almaya başladı.

Yararlanılan Kaynaklar

Kenneth C. Laudon, Carol Guercio Traver, Jane P. Laudon, Information Technology and Systems, Cambridge, MA: Course Technology, 1996.

Stan Augarten, BIT By BIT: An Illustrated History of Computers (New York: Ticknor & Fields, 1984).

R. Moreau, The Computer Comes of Age: The People, the Hardware, and the Software, translated by J. Howlett (Cambridge: MIT Press, 1984).

Telephone History Web Site. http://www.cybercomm.net/~chuck/phones.html, accessed 1998.

Microsoft Museum. http://www.microsoft.com/mscorp/museum/home.asp, accessed 1998.

http://www.chms.k12.vt.us/StudentWebs/2nd%20QTR-0809/MJD%20Webpage/Abacus3.jpg

http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e3/Difference_engine_Scheutz.jpg

http://tr.wikipedia.org/wiki/MS-DOS

Yazar ceyhun çamlı \\ tags: bilgi sistemleri, bilgi sistemlerinin tarihi, information technology, information technology history