SQL Server 2005 in yeniliklerini şu konu başlıklarıyla ele alabiliriz:
• Veri yönetimi
• Uygulama Geliştirme
• Business Intelligence
I. Veri Yönetimi Verilerin yönetiminin bir şirket için ne kadar önemli olduğunu belirtmeye gerek yok sanırım. SQL Server 2005 ile kullanıcılar, yöneticiler güvenli bir şekilde verilere erişebilecekler. Ayrıca gelişmiş çok sayıda özelliğe sahip olan SQL Server 2005 in özelliklerini şu başlıklarla ele alalım:
• Yönetilebilirlik
• Süreklilik (Devamlılık)
• Ölçeklenebilirlik
• Güvenlik Yönetilebilirlik
SQL Server 2005 kurumsal verilerin ve analytical (çözümsel) uygulamaların yönetimini kolaylaştıracak özelliklere sahiptir. “Enterprise data management” platformu olarak tek bir yönetim konsolu ile yöneticilerin şirket içindeki verileri izlenmesi, yönetmesi ve düzenlemesi söz konusudur. Ayrıca SQL Management Objects ile de yönetim yapısının programlanmasını sağlar. SQL Server Management Studio SQL Server 2005 yönetim işlemlerini kolaylaştırmak için tek bir integrated management console sahiptir. Buradan sistem yönetimi ve sorgulama yapılır. Bu araçları Integration Services, Analysis Services, Reporting Services, Notification Services ve SQL Server Mobile Edition izler. SQL Server Management Studio ayrıca bir development (sorgulama) ortamına da sahiptir. Bu ortam Transact-SQL scriptlerinin yazılmasını sağlar. Bunun yanı sıra SQL Server Management Studio, Multidimensional Expressions, XML for Analysis ile programcıların OLAP uygulamaları geliştirmesini de kolaylaştırır. SQL Management Objects SQL Management Objects (SMO) programlanabilir yeni bir grup nesneyi ifade eder. SMO ile veritabanı yönetiminin programla yapılabileceği bir dizi nesne sunulur. Örneğin Management Studio aracı bile bu nesnelerle yaratılmıştır. SMO bir Microsoft .NET Framework assembly olarak geliştirilmiştir. SMO kullanılarak yaygın SQL Server administrative tasks (yönetim görevleri) otomatikleştirilir. Örneğin konfigürasyon ayarları, yeni veritabanlarının yaratılması, Transact-SQL scriptlerinin çalıştırılması, SQL Server Agent joblarının yaratılması ve yedekleme işleminin yönetimi gibi. SQL Server 2000 deki Distributed Management Objects (DMO) a göre SMO nesne modeli güvenli, sağlam ve ölçeklenebilir özelliklere sahiptir. Süreklilik (Devamlılık) Süreklilik ya da kesintisiz çalışma adına yapılan yenilikler kurumların sürekli çalışan uygulamalar geliştirmesini sağlar. Bu yeniliklerin başında database mirroring, failover clustering, database snapshots ve gelişmiş online işlemler gelir. Database Mirroring Database mirroring, transaction logların bir server dan diğer bir server sürekli kopyalanmasını sağlar. Böylece ana sistemin çökmesi durumunda ikinci server üzerindeki veritabanına bağlanarak çalışmaya devam edilir. Database mirroring standard server donanımı üzerinde çalışan bir olanaktır. Failover Clustering Failover clustering bir high-availability çözümüdür.
Microsoft Windows Clustering Services ile fault-tolerant virtual servers ile veritabanlarının çökmesi durumunda hızlı failover sağlar. SQL Server 2005, failover clustering desteği, SQL Server Analysis Services, Notification Services ve SQL Server replication işlemleri için de geçerlidir.
SQL Server failover clustering tam bir fault-tolerant server çözümüdür :
Özellikler Database Mirroring Failover CLustering Automatic Failover Yes Yes Transparent Client Redirection Yes, auto-redirect Yes, reconnect to same IP Impact on Overall Throughput No impact to minimal No impact Zero Work Loss Yes Yes Requires Certified Hardware No Yes Provides Redundant Data Yes No 46006395610 Database Snapshots SQL Server 2005 ayrıca veriabanı yöneticilerinin veritabanlarının read-only görünümlerini yaratmasını sağlar. Bu database snapshot ları veritabanlarının tam bir kopyasını sağlar. Bu snapshot lar gerektiğinde veritabanının geri yüklenmesinde kullanılır. Fast Recovery SQL Server 2005, yeni ve daha hızlı recovery seçeneklerine sahiptir. Kullanıcılar kurtarılan bir database e erişebilirler. NOT: Eski versiyon SQL Server lar kullancıların tamamlanmamış transaction ların rolled back olmasını beklemeleri gerekmekteydi. Dedicated Administrator Connection SQL Server 2005 özel bir dedicated administrator connection ile yanıt vermeyen ya da kullanılamaz duruma gelmiş (çalışmayan) server lara bağlanmayı sağlar. Bu özellik ile yönetici diagnostik fonksiyonlar ya da Transact-SQL deyimlerini uygulayarak sorunları giderebilir. Bu bağlantı sysadmin server rolü tarafından ve SQLCMD komut satırı aracıyla lokal ve uzaktan yerine getirilir. Online Operations (Index İşlemleri ve Restore) SQL server 2005 bir indeksin yaratılması (create), rebuild ya da drop edilmesini online index seçeneği bir tablo üzerinde online (update, delete, insert) olarak yapar.
Ayrıca, SQL Server 2005 çalışırken de restore işlemlerinin de yapılmasını sağlar. Online restore yetenekleri SQL Server ın kesintisiz çalışmasını sağlar.
NOT: Önceki SQL Server bu işlemi yapılabilmesi için veritabanının offline olmasını gerekirdi. Replication Replication birçok veritabanına verilerin dağıtılmasını sağlar. SQL Server 2005 gelişmiş replikasyon özellikleri vardır.
Yeni peer-to-peer model ile veritabanlarının transaction olarak senkronize olmasını sağlanır. Ölçeklenebilirlik Table partitioning, snapshot isolation ve 64-bit desteği ile SQL Server 2005 gelişmiş uygulamaları destekler. Büyük tabloların ve indeksleri partition lanması query performansını artırır. Table and Index Partitioning Table ve index partitioning büyük veritabanlarının küçük parçalara bölünerek yönetilmesini sağlar. Tablo, veritabanı ve server lar üzerinde yapılan bu bölümlemeler aslında daha önce de olan bir teknolojidir. Ancak SQL Server 2005 yeni yetenekler sağlayarak tabloları veritabanı üzerindeki filegroup lar üzerinde de bölebilir. Horizontal partitioning ile de çok büyük veritabanları (gigabaytlar) küçük kısımlara bölünür. Snapshot Isolation Bu yeni snapshot isolation düzeyi ile kullanıcıların commit edilen son satıra erişmesi sağlanır.
Bu isolation düzeyinin sağladıkları:
• Salt okunur uygulamalardaki veri okumasını artırmak
• OLTP uygulamaların nonblocking okuma yapmasını sağlamak. Replication Monitor Replication Monitor aracı compleks data replication işlemlerini yapılmasını sağlar. 64-bit Desteği (System Itanium 2 ve x64) SQL Server (64-bit) gelişmiş bellek yönetiminden yararlanır. Böylece I/O işlemleri azaltırılır: 46006395610. Windows Server 2003 x64, aynı sistem üzerindeki 32-bit ve 64-bit uygulamalarda yüksek performans sağlanır. Yeni 64-bit uygulamaları 64-bit modunda çalıştırılır. Bu proseslerin daha hızlı çalışmasını, daha fazla bellek kullanabilmesini ve sayısal işlemleri daha hızlı yapabilmesini sağlar. Güvenlik SQL Server 2005 güvenlik modelinde önemli gelişmeler sağlamıştır. Bu konudaki önemli değişiklikler şunlardır: • SQL Server login password lerindeki politikalar artırılmıştır.
• Güvenliğin sağlanmasında sahipler ve şemalar ayrı bölümlere ayrılmıştır. Güvenlik SQL Server 2005 in yeni güvenlik modeli yöneticilerin granular düzeyde izinleri yönetmesini sağlar. Native Encryption SQL Server 2005 vertaibanın şifrelenmesini (encryption) sağlar. Varsayım olarak client/server iletişimler de encrypted durumdadır. Güvenliği merkezi biçimde sağlamak için server politikası unencrypted iletişimi geri çevirir.
II. Uygulama Geliştirme (Developer) SQL Server 2005 uygulama geliştirme ortamı olarak programcılara çok sayıda yeni teknoloji ve çözüm sağlar. .NET Framework entegrasyonu ile programcılar daha güvenli ve sağlam uygulamalar geliştirebilirler. SQL Server 2005 ayrıca yerleşik XML yetenekleri programcıların yeni class lar geliştirmesini de sağlar. Developer (programlama) verimliği için gelişmeler: • Geniş dil desteği • geliştirilmiş araçlar
• Genişletilebilirlik
• Veri erişimi
• XML ve Web Servisleri Geniletilmiş Dil Desteği
SQL Server 2005, Common language runtime (CLR) database engine içinde host edildiği için programcılar uygulama geliştirmek için çok sayıda dili seçebilirler. Transact-SQL, Microsoft Visual Basic .NET ve Microsoft Visual C# .NET gibi. Ayrıca CLR hosting sayesinde programcılar esnek user-defined türler ve fonksiyonlar kullanabilirler. CLR ayrıca non-Microsoft kodlarını da destek sağlar. CLR/.NET Framework Entegrasyonu SQL Server 2005 ile veritabanı programcıları Microsoft .NET Framework class library ve modern programramala dillerinin tüm üstünlüklerinden yararlanırlar. CLR entegrasyonu sayesinde stored procedure, function ve trigger lar .NET Framework dillerinden birisiyle yazılabilir. Microsoft Visual Basic .NET ve C# dilleri object-oriented yapılar, structured exception handling, arrays, namespaces ve class desteği veren gelişmiş dillerdir. Visual Basic .NET ve C# object-oriented yetenekleri encapsulation, inheritance ve polymorphism gibi teknikleri sağlar. Ayrıca kodları assembly olarak organizasyonu büyük veritabanı projelerinde kolaylıklar sağlar. Managed codlar Transact-SQL komutlarında daha etkin kodlardır. string handling, regular expressions vb. .NET Framework class library sayesinde binlerce prebuilt classes ve routine erişilir. SQL Server ve CLR entagrasyonu şunları sağlar:
Gelişmiş programlama modeli: .NET framework ile sağlanan programlama dilleri T-SQL den daha zengin seçenekler sağlar. Gelişmi güvenlik: CLR ortamında çalışan managed kodlar, SQL Server üzerindeki stored procedure ların çalışmasına göre daha fazla güvenlik sağlar.
Ortak geliştirme ortamı: Veritabanı geliştirme ortamı Visual Studio 2005 ortamına entegre edilmiştir. Veritabanı programcılığında da aynı araçlar kullanılır.
Performans ve ölçeklenebilirlik: Managed kodların derlenerek çalışması performansı artırır. Transact-SQL Enhancements Transact-SQL de gelişmelere sahip olmuştur. SQL Server 2005 yeni bir dizi dil yetenekleri sayesinde büyük database uygulamalarını geliştirmeyi sağlar. Bu gelişmeler error handling, new recursive query capabilities, and support for new SQL Server Database Engine capabilities. SQL Server 2005 içinde Transact-SQL yenilikleri query yazımında yeni yetenekleri sağlar. Improved Development Tools Programcılar ayrıca Transact-SQL, XML, Multidimensional Expressions (MDX) ve XML for Analysis (XMLA) kodlarını tek bir ortamda yazacaklardır. Visual Studio development ortamıyla olan entegrasyon daha etkin bir geliştirme ve hata giderme (debugging) olanağı sağlar. Business Intelligence Development Studio Business Intelligence Development Studio Visual Studio üzerinde BI uygulamaları geliştirmeyi sağlayan bir ortamdır. Visual Studio database engine, analysis services ve reporting services ı içerir. Business Intelligence Development Studio sağladığı graphical user interface (GUI) ile SQL Server Integration Services (SSIS) paketleri tasarlanır. SSIS paketleri Business Intelligence Development Studio içinde tasarlanır ve debug edilir. Visual Studio Integration SQL Server 2005 ve Visual Studio 2005 birlikte daha güçlü. İki ürün birlikte iyi bir entegrasyon sağlayarak database ve uygulama geliştirme ortamını şimdiye değin olduğunda daha kolaylaştırır. Programcılar CLR stored procedures, functions, user-defined types ve user-defined kullanılır. Visual Studio 2005, native XML gibi veri türlerini doğrudan destekler. Cross-Tier ve Cross-Language Debugging SQL Server 2005 ve Visual Studio 2005 birlikte daha derin bir entegrasyon sağlar. Visual Studio arabirimi üzerinde CLR ve Transact-SQL kodlaması, Transact-SQL kodlarında hata kontrolü sağlar. User-Defined Type ve Aggregate SQL Server 2005 içindeki user-defined türleri genişletilebilir. Scalar türler, SQL Server (types such as int, nvarchar, uniqueidentifier vb) içindeki türlerini içerir. User-defined type lar ile programcı bir kolon için kendi türünü yaratabilir. Örneğin özel date/time data türleri. User-defined türler sayesinde bir nesne yaratılır ve bu nesne türün bütün özelliklerini gösterir. Böylece veri türünü kullanmak için user-defined türün programlama arabirimi (interface) kullanılır. Ayrıca birçok senaryoda veri satırları üzerinde aggregation yapabilir. Bu istatistiksel hesaplamaları yapar. Örneğin avg, stddev, vb. Ayrıca bir built-in aggregate fonksiyon yoksa,SQL Server 2005 de özel aggregation yaratmak için üç seçenek vardır:
• Aggregation bir kullanıcı-tanımlı aggregate olarak yazılır.
• Aggregation bir CLR stored procedure olarak yazılır.
• Server taraflı bir cursor kullanılır.
SQL Management Objects SQL Management Objects (SMO), SQL Server 2005 in yönetim nesne modelidir. SMO önemli tasarım ve mimari gelişmelerini içerir. SMO, .NET Framework managed kodu üzerinde kurulan kolay ve zengin nesne modelidir. SMO genellikle veritabanı yönetim araçlarını geliştirmek için kullanılır. Yeni SMO nesne modeli Microsoft Windows Management Instrumentation (WMI) application programming interfaces (APIs), eskinden kullanılan SQL-DMO nın yerine geçmiştir. Analysis Management Objects Analysis Management Objects (AMO) client uygulamalarının Analysis Services de kullanılan yönetim komutlarına erişimi sağlar. AMO kullanan uygulamalar Analysis Services üzerindeki nesnelere bağlanabilir ya da doğrudan üzerinde çalışabilirler. Improved Data Access ve Web Servisleri SQL Server 2005 de XML Web servisleri geliştirilebilir. Bu olanakla yeni bir tür veri erişimi sağlanır. HTTP üzerinden SQL Server a erişilebilir. Bu süreçte IIS gibi bir orta katman aracına da gereksinim kalmaz. SQL Server bir Web servisi arayüzü SQL deyimlerinin çalıştırılmasını sağlar. Sorgu sonuçları XML formatında geri döndürülür ve Visual Studio Web servisi alt yapısından yararlanırlar. ADO.NET 2.0/ADOMD.NET ADO.NET in yeni versiyonudur. Mimarisinde ve kullanımında yenilikler vardır: Query Notification SQL Server 2005 sorgular (query) için yeni bir notification (uyarı) sistemine sahiptir. Bu olanakla SQL Server a bir komut gönderilir ve aynı komutun farklı sonuç ürettiği zaman uyarı istenir. Query notification sayesinde sorguların dayandığı verilerin değişip değişmediği anlaşılır. Komutlar SQL server a herhangi bir client API aracılığıyla gönderilebilir. Örnek ADO.NET, OLE DB, Open Database Connectivity (ODBC), Microsoft ActiveX Data Objects (ADO) ya da Simple Object Access Protocol (SOAP). Notification lar bir SQL Service Broker queue aracılığıyla ulaştırılır. Query notification ları genellikle veratabanı temelli Web uygulamalarının sonuçlarını saklamak (caching) için kullanılır. MARS Multiple Active Result Sets (MARS), bir bağlantı için birden çok bekleyen istek (pending request) olmasını sağlar. MARS sayesinde aynı bağlantı üzerinde birden çok isteğe destek verilir. Buna paralel işletme denir. Transparent Failover for Data Mirroring SQL Server 2005 desteklediği “database mirroring”i bir SQL Server ın çökmesi durumunda otomatik olarak backup server a geçilmesini sağlar. Hot spare senaryo olarak bilinen bu seneryoda client bağlantılar da yeni server ı bilirler. XML Support Native XML veri türü ve XQuery olanakları şirketlerin farklı sistemlere bağlanmasını sağlar. SQL Server 2005, relational ve XML data yapısını destekler. XML Data Türü XML karmaşık verileri modeller. Böylece programcılar yalnızca scalar veri türleriyle kısıtlı kalmazlar. XML data türü sayesinde, SQL Server 2005 XML dokümanlarının sorgulanmasını sağlar. SQL Server 2005 de XML veriler binary large objects (BLOB) yapısında saklanırlar. XQuery XML Query Language ya da XQuery akıllı bir dildir ve her tür XML verisini sorgular. Web Services Support SQL Server 2005 ile XML Web servisleri geliştirilebilir ve SQL Server ın bir HTTP listener olması sağlanır. XML for Analysis Services XML for Analysis Services (XMLA), Analysis Services server larıyla iletişim kurmak için kullanılan standart bir protokoldür. Bu olanaklarla analize yönelik çözümlerin geliştirilmesi kolaylaştırılmıştır. Application Framework SQL Server 2005 ayrıca SQL Server application framework e sahiptir. Bu framework içinde Service Broker, Notification Services, SQL Server Mobile ve SQL Server Express bulunur. Service Broker Veritabanı uygulamalarının belli koşullar oluştuğunda diğer uygulamaları uyarabilmesi gereksinimi Service Broker teknolojisini doğurmuştur. Online bir müşterinin işlemi diğer sistemlerle entegre edilebilir ya da belli bir fiyat ya da oran doğrudan müşteriye bildirilebilir. Service Broker teknolojisi asenkron mesajlaşmayı sağlar. Microsoft SQL Server Notification Services platformunda programcılar kullanıcılara uyarı (notifications) gönderebilir. III. Business Intelligence SQL Server 2005, yeni özellikleriyle business intelligence (BI) alanının lideridir. Ölçekleme, data integration, development tools ve analiz araçları. SQL Server 2005, BI CEO dan çalışana kadar herkesin verileri kullanarak kararlarını hızlı olmasını amaçlar.
BI özellikleri şunlardır:
• End-to-end integrated business intelligence platformu
• Integration Services
• Analysis Services
• Reporting Services
• Microsoft Office Sistemi ile entegrasyon. End-to-End Integrated Business Intelligence Platform SQL Server 2005 analytical uygulamalar için tam bir BI platformudur.
Aşağıdaki bilgiler bir analiz servisleri tabanlı geliştirilecek uygulamalar için kullanılabilecek araçları tanımlar:
• Design.
• Integrate.
• Analyze.
• Report.
• Manage.
Design Business Intelligence Development Studio, BI programcısı için geliştirilmiş ilk entegre üründür. Visual Studio 2005 üzerine kuruludur. Integrate SQL Server Integration Services (SSIS) veri transferi için geliştirilmiş yeni bir araçtır. Integration Services, Analysis Services ve Reporting Services birlikte çalışarak farklı veri kaynaklarından verileri birleştirir. Analyze Microsoft Data Mining yeni algoritmalarla daha kolay hale gelmiştir. Veriler relational database, multidimensional database üzerinde saklanır. Yeni analytical özelliklerine, Analysis Servisleri, MDX script lerine sahiptir. Report. Reporting Services ise Microsoft BI platformunun analizden yararlanacak kişiye ulaştıran araçtır. Raporlar özelleştirilebilir ve farklı formatlarda elde edilebilir. Manage SQL Server Management Studio ile SQL Server 2005 in bütün bileşenleri yönetilir. Integration Services SQL Server 2005 yeniden tasarlanmış data transfer aracına sahiptir. Bu araç, extraction, transformation, and loading (ETL) platformu olarak ve SQL Server Integration Services (SSIS) olarak adlandırılır. SSIS şirketlerin farklı veri kaynaklarından gelen verileri entegre etmesini ve analiz etmesini sağlar. Enterprise ETL Platform Bu platform SQL Server 2000 daki Data Transformation Services (DTS) in devamıdır. SSIS ise SQL Server 2005 te yenidir. SSIS kurumsal düzeyde ETL (extraction, transformation ve loading) uygulamaları geliştirmeyi sağlar. SSIS tümüyle programlanabilir ve genişletilebilir bir ortamdır. Analysis Services SQL Server 2005 Analysis Servisleri şirket verilerinin klasik verilerinin, OLAP verilerinin ve data mining verilerinin standart ve entegre bir görüntüsünü oluşturur. Unified Dimensional Model OLAP analizi ve ilişkilse raporlarıyla birlikte Analysis Servislkeri metadata modeline sahiptir. Analiz servisleri içindeki küp ve boyutlar (dimensions) Unified Dimensional Model (UDM) olarak tanımlanır. UDM ticari kavramları, hesaplamaları içeren merkezi bir metadata repository dir. Data Mining SQL Server 2005 Data Mining, çözüm modeli geliştirmek için kullanılan bir BI teknolojisidir. Reporting Services Reporting Services Microsoft BI platformunun bilgi çalışanlarının şirket verilerine erişimesini sağlar. Reporting Servisleri server-tabanlı bir enterprise raporlama ortamıdır. Raporlar değişiki formatlarda elde edilebilir.
SQL Server 2005 ın entegre bir bileşeni olan Reporting Services şunları sağlar:
• Yüksek performanslı rapor işleme ve formatlama aracı. • Raporları yaratmak, görmek ve yönetmek için komple bir araç.
• Farkı raporlama çözümlerinin entegre edilebileceği açık bir mimari. Relational ve OLAP Raporları İlişkisel veriler üzerine kurulur raporlar yararlıdır, ancak ek olarak eklenen analytic (çözümsel) yetenekleri raporlamayı daha güçlü kılar.
SQL Server 2005 relational ve OLAP verileri üzerinde çalışmak üzere query editor;
SQL Query Editor ve MDX Query Editor sağlar. Report Builder Report Builder, SQL Server 2005 Reporting Services lerinin yeni bir bileşenidir. Şirket kullanıcılaırnın kendi raporlarını oluşturmalarını sağlar. Report Builder, Reporting Services platformunun üstünlüklerini kullanır ve son kullanıcılara raporlamada kolaylıklar sağlar. Report Builder kullanıcı arabirimi bilinen Microsoft Office üzerine kurulur. Microsoft Excel ve Microsoft PowerPoint. Report Builder browser aracılığıyla ulaşılan bir ClickOnce uygulamasıdır. Report Builder kullanıcıların raporlara metin eklemesini, formatlamasını sağlar. Ayrıca raporlara yeni alanlar ve hesaplamalar da eklenebilir. Üretilen raporlar değişik formatda elde edilebilir. PDF, Microsoft Excel, vb. Microsoft Office ile Entegrasyon Reporting Services içindeki Report Server ile elde edilen raporlar. Microsoft SharePoint Portal Server mantığında çalışır. Bu raporlara Microsoft Word ya da Excel gibi Microsoft Office System uygulamalarıyla erişilebilir.
Son Yorumlar