Solution for Your Systems

Physical Disks ( Fiziksel Diskler)

Fiziksel diskler, kullanıcının büyük boyutlardaki verileri saklamak üzere kullandıkları sabit disklerdir. Fiziksel diskler tüm disk kapasitesini belirtirken, mantıksal disk, disk üzerinde tanımlanan ve kullanılan bölümdür.  Bu bölümleri partition ya da volüme olarak tanımlarız.

Fiziksel diskler, dairesel diskler (platter) ve bu diskler üzerine verikaydeden ve daha sonra okuyan kafalardan oluşur. Dairesel diskler çok ince bir manyetik tabakayla kaplıdır.

 Bir harddiskin kullanılabilir yüzey alanı, görünmez eşmerkezli dairelere bölünmüştür ve bu dairelere track denir. Her bir track ise eşit sayıda bölüme ayrılmıştır ve bu yaylara da  sector adı denir.

 Basic ve Dynamic Diskler

Basic disk, eskiden beri kullandığımız disk bölümleme işleminin yapıldığı disklerdir. Her bölümün kapladığı alan ve bulunduğu yer disk üzerindeki MBR partiton tablosunda yer alır. Basic diskler dört adet primary partition’dan ya da üç adet primary ve bir adet extended partition’dan oluşabilir. Bu basic diskler için bir kısıtlamadır.

Primary Partition : Her işletim sistemi boot edebilmek için bir primary partitiona’a gereksinim duyar.

Extendend Partition : Mantıksal drive’lara (sürücüler) bölünerek kullanılabilen disk bölümüdür. Mantıksal drive’lar disk üzerindeki E,F,G gibi bölümlerdir.

Dynamic Diskler ve Volümler

 Dynamic disklerde yer alan depolama üniteleri “volüm” olarak adlandırılır. Basic ve dynamic disk arasındaki fark, dynamic disklerin sınırsız sayıda volümü desteklemesi ve volümlerle ilgili yapılandırma bilgilerini LDM ( Logical Disk Manager ) servisi tarafından kontrol edilen bir veritabanında tutmasıdır.

Dynamic diskler bir dik üzerinde simple volümleri, birden fazla disk varsa da spanned, mirrored (RAID-1), striped (RAID-0) ve striped with parity (RAID-5) volümleri destekler. Her birinin fault-tolerant düzeyleri farklıdır.

Basic Disk Yapıları

Basic diskler kullanılarak aşağıdaki disk organizasyonları gerçekleştirilebilir.

Partition : Basic disklerde diskin bir bölümü.

Volume Set :  Birden çok disk üzerinde dağılmış boş alanlar bir volüm set olarak bir araya getirilir. Eski küçük disklerin bir arada ve bir sürücü harfi altında toplanıp kullanılması gibi disk kullanımında yararlı bir organizasyondur. Hataya dayanıklı değildir. Volume set içinde yer alan disklerden birinin bozulması durumunda volüm setin tümü bozulacaktır.

Stripe Set : Çok sayıda (2 ile 32) diskin bir ayara gelmesi ile oluşturulan bir disk organizasyonudur. Veriler şeritler halinde iki ya da daha fazla disk üzeirnde saklanır. Okuma performansı oldukça yüksektir ama hataya dayanıklı bir yapısı olmadığı için kullanılmaz.

Mirror Set : İki diskle oluşturulan bir yapıdır. Birinci disk üzerindeki verilerin aynısının ikinci diske de kaydedildiği bu yapı hataya dayanıklıdır. ( RAID-1 ) olarak bilinir.

 

Basic Diski Dynamic Diske Dönüştürme

Dynamic diskler özellikle “fault tolerant” özellikleri v e restart edilmeden yapılandırılmaları gibi özellikleri nedeniyle tercih edilir.

 Neden Dynamic Disk ?

·         Maksimum 4 primary partition kısıtlamasını aşmak için

·         Daha geniş recovery seçenekleri

·         Dinamik yapılandırma seçenekeleri

Birden çok işletim sisteminin olduğu bilgisayarlar’da “basic disk” tercih edilir. Varsayım olarak gelen düzenleme de Basic’tir.

Dynamic diskten basic dike dönüştürme işlemi ancak diskin silinmesiyle mümkündür.

Basic – Dynamic Disk Karşılaştırması

Basic ve dynamic disklerin karşılaştırılmasında önemli olan farklı durumlar için çözümlerin daha iyi yapılabilme olanağıdır.

Ø  Dynamic diskler, server’lar arasında kolaylıkla transfer edilebilir. Böylece bozuk olan disk, bir server’dan diğerine zaman kayb olmaksızın aktarılabilir.

Ø  Aynı anda birden fazla dynamic disk olması durumunda volümlerin genişletilmesi kolay olur.

Ø  Windows 2000, Windows XP, Windows Server 2003 birden çok dynamic diske sahip olan bir disk grubunu destekler.

Ø  LDM veritabanı, disk grubunda yer alan tüm diskler arasında replike edilir. Bu disk yapılandrma bilgisinin esnekliğini arttırır.

Ø  Dynamic diskler RAD-1, RAID-0, RAD-5 gibi volüm türleri ile yapılandırılabilir.

Dynamic disklerin bunca avantajına rağmen basic diskler aşağıdaki nedenlerle kullanılmaya devam etmektedir:

Ø  Dynamic diske dönüştürülmediği sürece varsaym disk yapısı basic’tir.

Ø  Tek diske sahip bilgisayarlar’da dynamic diskin getireceği bir avantaj olmaması

Ø  Dynamic diskler laptop’larda desteklenmemiş olması

Ø  Basic disklerin endütri standartı olması

Ø  Basic disklerin dual-boot’u desteklemesi

 Logical ( Mantıksal ) Volümler

 Matıksal bir volüm, kullanıcın yapılandrdığı ve yönettiği temel disk depolama birimidir. Mantksal volümler fiziksel olarak ayrı depolama ürünleridir.Mantıksal volümler genlikle bir sürücü harfiyle temsil edilirler.

Windows Server 2003, iki tür fault-tolerant mantıksal volümüm oluşturmaya izin verir : mirrored ( RAID-1 ) ve striped with parity ( RAID-5 )

Mounted Volümler

Mantıksal Volümler genellikle bir sürücü harfiyle temsil edilirler. Bu yapı, bir sistem üzerinde oluşturulabilecek volüm sayınsı sınırlar. Windows Server 2003’ün NTFS dosya sistemi bir volüme herhangi bir harf verme zorunluluğunu ortadan kaldırmıştır.

Örneğin; K: sürücüsüne Dokuman adlı boş bir kalsör yaratılabilir ve 10 MB’lık mantıksal bir volüm bu klasöre mount edilebilir.

 Bir volümü mount etmek, volüm üzerinde kullanılabilecek disk alanını arttırır. Hataya dayanıklı olmayan bir volüm, hataya dayuanıklı hale gelir.

NOT: Basic ve Dynamic Diskler üzerinden mount işlemi yapılabilir.

 Volüm Türleri

 Simple Volüm : Basic disk partition’ının eşdeğeri dynamic disk simple volümdür. Simple volümler tek bir fiziksel disk üzerinde yer alır ve tek b ir mantıksal volüme karşılık gelir.

Ø  Simple Volüme tek bir disk üzerinde olur.

Ø  NTFS, FAT, FAT32 olabilir.

Ø  Dynamic diskler üzerinde oluşturulur.

Ø  NTFS üzerinde yaratılırsa genişletilebilir.

Simple Volümler  Windows NT ve öncesi sistemlerin primary partitionları gibidir.

Simple Volüme Yaratmak

o   Administrative Tools’tan Computer Management konsolu açılır.

o   Konsol ağacında Storage seçilir.

o   Disk Management  seçilir.

o   Disk üzeirndeki boş alan tıklanır.

o   Create volüme wizard seçilir. Ardından wizard’daki adımlar takip edilir.

Simple Volümlerin Genişletilmesi

Bir simple volümün genişletilebilmesi için NTFS formatlı olması gerekir.

System ya da boot partition genişletilemez. Bunu dışında aynı disk üzerinde ya da dağınık boş alanlar simple volüme genişletilebilir.

Spanned Volüm :

Birden fazla fiziksel disk  üzerinde yer alır. En fazla 32 disk spanned volüme içinde yer alabilir ve her bir disk üzerinde kullanlan alan miktarı farklı olabilir. Veriler, volümde yer alan diskten başlayarak sırayla yazılır.

Spanned Volümler, fault-tolerant değildir. Boyutlarının büyük olması ve birden çok fiziksel disk yer alması hata riskini arttır.

Spanned volümde yer alan herhangi birdisk bozulursa, tüm volüm üzerinde yer alan veri de kaybedilir.

Striped Volüm : (RAID-0) Birden çok harddisk üzerindeki boş alanları, bir mantıksal volümde birleştirir. Spanned volümün aksine, veri volümde yer alan bütün disklere aynı anda yazılır. En az 2, en çok 32 diskten oluşur. Bir disk bozulduğunda volüme içerisinde yer alan tüm veriler kaybedilir.

Mirrored Volüm : RAID-1 olarakta bilinir. Simple bir volümün, her biri ayrı bir harddiskte yer alan özdeş kopyalarından oluşur. Fault-tolerant bir yapıya sahiptir.

RAID-5 Volüm : Fault-tolerant özelliğine sahip striped bir volümdür. Üç ya da daha çok fiziksel disk üzerindeki alan, tek bir volüm gibi işlem görür. Veri tüm fiziksel disklere aynı oranda yazılır ancak striped volümün aksine checksum bilgisi ile birbirine bağlanır, buna parity (eşlik ) denir. Disklerden biri bozulduğunda, o diskte yer alan veri diğer disklerdeki veriler ve checksum bilgileriyle yeniden oluşturulabilir. RAID-5 volümlerde en az 3, en fazla 32 disk yer alır.

Disk ve Volümlerin Yapılandrılması

Diskin Install Edilmesi :  Yeni bir disk eklendiğinde Disk Management açılır ve sürücü otomatik algılanmadıysa Disk Management sağ tıklanr ve Rescan Disk tıklanır. Eğer sistem yeni diskjin install edilebilmesi için offline konuma geçmek durumundaysa, bilgisayara restart edilir ve Disk Management açılır.

Diskin Başlatılması : Yeni bir disk eklendiğinde, disk alanının partiton’lara, logical drive’lara ve volümlere ayrması için öncelikle başlatılması gerekir.

Diskin başaltılması (initialize) işletim sisteminin diske, bir signature bir sektör sonu işareti ve bir MBR ya da GUID partition tablosu yazması ile gerçekleşir.

Partition ve Volümlerin Yaratılması : Yeni bir disk varsayım olarak basic’tir. Basic disk olarak kalmasını istiyorsak, diski primary v eextenden partitonlara ayırrız. Bir primary partition yaratırsak, partition logical volüme haline gelir.

Diski dynamic olarak yapılandırmak istiyorsak, disk üzerinde sağ tıklayarak Convert to Dynamic Disk seçeneğini seçeriz. Daha sonra bölümlenmeiş alan üzerine sağ tıklanır ve New Volume seçilir.

Volümlerin Formatlanması : Windows Server 2003 ve Windows XP üç dosya sistemini destekler: NTFS, FAT, FAT32.

Windows Server 2003’ün dosya güvenliği, Active Directory, RIS gibi birçok bileşeni NTFS sistemini zorunlu kılar. Ayrıca multi-disk volümler ve disk kotaları gibi yönetim işlemleri de NTFS’i gerektirir.

Sürücü harflerinin verilmesi ya da volümlerin mount edilmesi :

Yeni bir volüm yaratıldığında uygun olan ilk harf varsayım olarak belirlenir. Aynı zamanda volüm üzerinde sağ tıklanarak sürücü harfi değiştirilebilir.

 Raıd Nedir? Ne İşe Yarar?

Bilgisayarlar üretilmeye başladıktan sonra,sürekli daha fazla performans istenmiştir. Özellikle hız gerektiren durumlarda, sabit diskin çoğu kullanıcının sandığından daha fazla etkisi vardır.

Bunun için gerekli olan teknoloji RAID ( Redundant Array of Independent Disk Drives ) birbirini destekleyen bağımsız ucuz disklerden oluşan disk olarak bilinir. Basitçe açıklamak gerekirse, veri transfer hızının artması ve güvenliğin yükseltilmesi amacıyla birkaç sabit disk birarada kullanılır. RAID teknolojisinin amacı ; dizideki diskleri birleştirip, yüksek bir depolama kapasitesi elde etmek, hata toleransı sağlamak ve performansı arttırmaktır.

Windows Server 2003 tarafından yaratılabilen üç düzey RAID uygulamasını inceleyelim :

Raid-0

Bu uygulamada iki ya da daha çok disk yer alır ve data tüm disklere aynı oranda yazılır. Okuma ve yazma performansı yüksektir ancak hataya dayanıklı değildir.

Striped volümler, performans ve büyük depolama alanı gerektiren uygulamalarda kullanılır. CAD ve dijital medya uygulamaları gibi…

Raid-1

İki diskin yer aldığı bu uygulamada hem performans hem de hataya dayanıklılık oldukça yüksektir. Veri her iki diske de yazılır. RAID-1 mirror olarak bilinir. Hataya karşı dayanıklıdır ve yazma performansı RAID-5’e göre daha iyidir.

Raid-5

Üç ya da daha fazla diskten oluşur. Hataya karşı dayanıklı olan bu yapının okuma performansı mükemmeldir. RAID-5 uyuglamasında N+1 disk kullanılır. Fazladan kullanılan diskte parity bilgisi saklanır ve disklerden brini bozulması durumunda bu disk yardımıyla veriler kurtarılabilir.

Raid-1 / Raid-5 Karşılaştırması

RAID-1	RAID-5
Sistem ya da boot partition’ı içerebilir.	Sistem ya da boot partition’ı içeremez.
İki diske gereksinim vardır.	En az üç diske gereksinim duyar.
%50 gereksiz fazlalık.	Maksimum %33 gereksiz fazlalık
İyi okuma ve normal yazma performansı	Mükemmel okuma normal yazma performansı
Daha az sistem belleği kullanır.	Daha fazla sistem belleği kullanır.
MB başına maliyeti daha yüksektir.	MB başına maliyeti daha düşüktür.

 

Disk Durumları

Foreign                :Bir dynamic diskin, Windows 2000 ya da Windows XP ile çalışan bir başka bilgisayara taşınması ile oluşan durumdur. Foreign Disk , Scan edilir ve import edilir.

Initializing          : Basic bir diski dynamic bir diske çevirdiğimizde oluşan geçici bir durumdur. Başlatma işlemi tamamlandığında diskin durumu healthy olur.

Missing                 : Dynamic disk bozuk ya da bağlantısı kesik olduğunda oluşur. Takıldıktan sonra Reactivate komutuyla Online yapılır.

Not Initialized  : Disk geçerli bir imza taşımıyorsa oluşur. MBR ya da GUID bölümleme tablosunun tanınması gerekir.

Online                 : Basic ve Dynamic disklerin normal hali.

Offline                 : Dynamic diske erişilemediğinde; dynamic disk corrupted ya da bozuk ise Reactivate Disk ile online yapılır.

 Volümlerin Durumu

Failed                   : Basic ya da Dynamic Disk otomatik olarak başlatılamazsa, disk zarar görmüşse ya da dosya sistemi bozuk ise oluşur.

Failed Redundancy : Basic disklerden biri online olmadığında, mirrored ya da RAID-5 volümlerdeki veriler bozulduğunda oluşur.

Formatting         : Formatlama sırasında görülen geçici durum.

Healthy               : Birimlerin sağlam olduğunu belirtir.

Regenerating    : Mirrror eklerken ya da eksik bir disk etkinleştirildiğinde olur.

Resynching        : Mirrored ya da RAID-5  volümlerde bilgisayarı açarken ya da mirror oluştururken görülür. İşlem bittiğinde durumu healthy olur.

Yazar ceyhun çamlı \\ Etiketler: basic disk, diskler, dynamic disk, mirror, physical disk, raid0, raid1, raid5, spanned, striped, volume